اثربخشی تقابلی بازخوردهای اصلاحی مدرج آنی و با فاصله زمانی بر توانش ترجمه دانشجویان ایرانی: کاربرد روبریک انجللی

چکیده

توسعه و ارزیابی توانش ترجمه مدتهاست که به عنوان یک موضوع بحث‌برانگیز در مطالعات ترجمه مطرح بوده است. به همین ترتیب، روش‌های بهینه برای ارائه بازخورد به منظور بهبود توانش ترجمه و نیز ارزیابی آن، نامشخص باقی مانده است. پژوهش حاضر به بررسی تأثیرات تقابلی بازخورد اصلاحی مدرج (از ضمنی تا صریح) به دو صورت آنی و با فاصله زمانی، بر توانش ترجمه دانشجویان ایرانی پرداخته است. شصت دانشجوی سال سومی مترجمی زبان انگلیسی به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند و به دو گروه آزمایشی سی‌نفره (گروه‌های بازخوردآنی و با فاصله زمانی) تقسیم شدند. متنی استخراج شده از رمان کوهستان خاکستری اثر جان گریشام به عنوان پیش‌آزمون در اختیار آنان قرار گرفت تا ترجمه کنند. ترجمه‌ها توسط دو ارزیاب مجرب بر اساس روبریک انجللی نمره‌دهی شد که پایایی آن در فرآیند پیش‌آزمون با استفاده از آلفای کرونباخ ۰.۹۱ برآورد گردید. هر دو گروه، شش جلسه بازخورد دریافت کردند و پنج متن دیگر از همان رمان برای ترجمه به آنان داده شد. گروه آنی، بازخورد را در حین انجامِ ترجمه دریافت می‌کرد، در حالی که گروه با فاصله زمانی، بازخورد را یک هفته پس از ترجمه هر متن دریافت می‌نمود. نوع بازخورد برای هر گروه بر اساس یک مقیاس مدرج چهار مرحله‌ای اتخاذ شده از معیار الجفره و لَنتالف ارائه گردید. همان متنی که به عنوان پیش‌آزمون استفاده شده بود، به عنوان پس‌آزمون در اختیار هر دو گروه قرار گرفت تا ترجمه کنند. نمره‌دهی پیش‌آزمون و پس‌آزمون به صورت کلی‌نگر و با استفاده از روبریک انجللی توسط دو ارزیاب انجام شد که توافق آنان در نمره‌دهی با ضریب همبستگی پیرسون تأیید گردید (۰.۹۷ برای پیش‌آزمون و ۰.۹۸ برای پس‌آزمون). جهت تحلیل داده‌ها ازدو آزمون T-test با نمونه‌ی جفتی و یک آزمون T-test با نمونه‌ی مستقل استفاده شد. نتایج نشان داد که هر دو نوع بازخورد به طور معنی‌داری توانش ترجمه دانشجویان را بهبود بخشیدند (گروه آنی: t(29) = 15.07، p=.000؛ وگروه با فاصله زمانی: t(29) = 10.22؛ p =.000، اما تفاوت معنی‌داری میان اثربخشی آن‌ها مشاهده نشد (t(58) = 1.899،

 p = .063، p> .05). این یافته‌ها حاکی از آن است که هر دو نوع بازخورد می‌توانند به عنوان راهبردهای عملی جهت تقویت توانش ترجمه مورد استفاده قرار گیرند. علاوه بر این، پژوهشگران مطالعه‌ی حاضر، کاربرد روبریک کلی‌نگرِ انجللی را برای نمره‌دهی عینی‌تر جهت ارزیابی کیفیت ترجمه مورد آزمایش قرار داده و توصیه می‌کنند.