بازنگری در نگرش‌های زبانی در الجزایر: انگلیسی و فرانسوی در بافت جامعه‌زبان‌شناختی معاصر

چکیده

این پژوهش به بررسی نگرش‌های الجزایری‌ها نسبت به زبان‌های انگلیسی و فرانسوی در بستر یک محیط زبانیِ در حال تحول می‌پردازد. با بهره‌گیری از داده‌های یک نظرسنجی آنلاین سراسری شامل ۱۰۳۲ شرکت‌کننده در گروه سنی ۱۸ تا ۴۵ سال، این مطالعه بررسی می‌کند که چگونه ترجیحات و ادراکات زبانی، تحت تأثیر سلطه جهانی زبان انگلیسی، دستخوش تغییر شده‌اند. در این طرح پژوهشیِ کمی، از آمار توصیفی، تحلیل رگرسیون و کدگذاری کیفیِ تکمیلی برای شناسایی الگوهای کلیدی استفاده شده است. یافته‌ها نشان‌دهنده تمایل آشکار به زبان انگلیسی است؛ زبانی که به‌طور گسترده به عنوان ابزاری برای پیشرفت تحصیلی و حرفه‌ای و همچنین به‌عنوان زبان ارتباطات جهانی شناخته می‌شود. در مقابل، زبان فرانسوی - که همچنان در حوزه‌های آموزشی و اداری حضور دارد - به‌طور فزاینده‌ای با تحمیل استعماری و محدودیت‌های زبانی پیوند خورده است. قوی‌ترین عامل پیش‌بینی‌کننده در شکل‌گیری نگرش‌های مثبت نسبت به انگلیسی، باور به «ارزش ابزاری» آن بوده است؛ در حالی که دیدگاه‌های منفی نسبت به زبان فرانسوی، ریشه در میراث استعماری آن دارد. این یافته‌ها با اشاره به تغییر جهت نسلی به سوی زبان انگلیسی — که اغلب به بهای تضعیف جایگاه نمادین زبان فرانسوی تمام می‌شود — تصورات پیشین مبنی بر وجود «چندزبانگیِ افزایشی» در الجزایر را به چالش می‌کشند. این مطالعه با نشان دادن چگونگی بازتعریف سلسله‌مراتب زبانی در جوامعِ پیش‌تر استعمارشده، به مباحث گسترده‌تر پیرامون «ایدئولوژی زبانی» و «هویت پسااستعماری» در جهان فرانسه‌زبان کمک می‌کند. همچنین، این پژوهش پیامدهایی برای سیاست‌گذاری زبانی در الجزایر به‌ویژه در خصوص جایگاه آینده زبان فرانسوی در نظام آموزشی و اهمیت فزایندۀ زبان انگلیسی در بافت اجتماعی-زبانیِ نسل جوان الجزایر به همراه دارد.