مقایسة گرشاسپ نامه و فرامرز نامه و بانو گشسپ نامه از جنبه¬های ابعاد فانتزی

Authors

  • حسین سلیمی هیات علمی

Keywords:

حماسه، فانتزی، گرشاسپ، بانو گشسپ، فرامرز

Abstract

بی‌تردید، جادو و جادوگری، تاریخی به قدمت تاریخ بشر دارد. فانتزی و فرایند آن از مباحثی است که در ادبیات قابل‌بررسی است. حماسه‌های ایران نیز دارای این‌چنین ابعادی هستند. به‌خصوص که رابطه‌ای تنگاتنگ با اسطوره‌ها، افسانه‌ها و حماسه دارند. ازجمله مؤلفه‌های رایج در متون وهم‌انگیز فانتزی، جادو و جادوگری ست. این مقاله که با روش توصیفی – تحلیلی نوشته شده است، کوششی است در پرداخت به نقاط تشابه و تفاوت کاربرد این مؤلفه در منظومۀ گرشاسپ نامه با فرامرز نامه و بانوگشسپ نامه. برای دست یافتن به نتیجه، تلاش شده است تا ابتدا تعریفی اجمالی از فانتزی ارائه شود و پس‌ازآن، مشخصات گرشاسپ و فرامرز و بانوگشسپ در منظومه‌های مذکور بررسی گردد. درنهایت نیز با ذکر شواهد، به مقایسۀ بسامد کاربرد جادو و علت برتری گرشاسپ نامه در ابعاد فانتزی جادو پرداخته شود. در مقایسۀ بسامد استفاده از این عناصر، نخست گرشاسپ نامه و سپس فرامرز نامه و در آخر نیز بانو گشسپ نامه قرار دارند. ازجمله دلایل این برتری در گرشاسپ نامه، می‌توان وجود سفر و انواع آن و ذهنیت سراینده و نیز نزدیکی او به سبک خراسانی نسبت به دو منظومۀ دیگر دانست.

References

منابع
1- پیرنیا، حسن (مشیرالدوله)، (1362)، ایران باستان، تهران: دنیای کتاب.
2- تفضلی، احمد، (1377)، تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام، به کوشش ژاله آموزگار، تهران: سخن.
3- حلبی، علی‌اصغر، (1386)، سی قصیده ناصرخسرو، چاپ سوم، تهران: دانشگاه پیام نور.
4- خلف تبریزی، محمدحسین، (1362)، برهان قاطع، به تصحیح محمد معین، تهران، امیرکبیر.
5- دهخدا، محمدتقی (1372) لغت‌نامه، ج 15. چ جدید، تهران: دانشگاه تهران و روزنه.
6- راغب اصفهانی (1387) مفردات راغب، ترجمه حسین خداپرست، قم: نوید اسلام.
7- رستگار فسایی، منصور، (1384)، پیکر گردانی در اساطیر، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی.
8- ___________، (1370)، فرهنگ‌نامه‌های شاهنامه، ج اول، تهران: مطالعات فرهنگی.
9- ___________، (1379)، اژدها در اساطیر ایران، تهران: توس.
10- زمردی، حمیرا، (1382)، نقد تطبیقی ادیان و اساطیر در شاهنامه فردوسی، خمسه نظامی و منطق‌الطیر عطار، تهران: نشر زوار.
11- زنجانی، محمود، (1380)، فرهنگ جامع شاهنامه، چاپ دوم، تهران: عطایی.
12- ستاری، جلال، (1382) پژوهشی در حکایات سندباد بحری، تهران: نشر مرکز.
13- سرمدی، مجید، (1382)، فرامرز نامه، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
14- صفا، ذبیح‌الله،1378، حماسه‌سرایی در ایران، چاپ هشتم، تهران: امیرکبیر.
15- عفیفی، رحیم، (1370)، بهمن نامه، تهران: علمی فرهنگی.
16- غزنی، سرفراز، (1374)، اسطرلاب‌ ی‍ا ش‍م‍ارش‍گ‍ر ن‍ج‍وم‍ی‌، ت‍ه‍ران‌: وزارت علوم و آموزش عالی، شورای پژوهش‌های علمی کشور.
17- ____________، (1932)، م. الشاهنامه، ترجمه الفتح بن علی بنداری،2 جلد در یک مجلد، قاهره.
18- فره¬وشی، بهرام (1352) فرهنگ پهلوی، تهران: دانشگاه تهران
19- فریزر، جرج، (1388) شاخه زرین، ترجمه کاظم فیروزمند، چاپ ششم، تهران: نشر آگاه.
20- کتیرایی، محمود، (1345) از خشت تا خشت و گوش روباه، تهران: مطالعات و تحقیقات اجتماعی.
21- کراچی، روح‌انگیز، (1382)، بانوگشسپ نامه، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
22- کریستین، آندرسن، آرتور، (1375)، آفرینش زیانکار در روایات ایرانی، ترجمه احمد طباطبایی، تبریز: موسسه تاریخ و فرهنگ ایران.
23- کزازی، جلال‌الدین، (1384)، نامه باستان، ج سوم، چاپ دوم: تهران، سمت.
24- کیا، خجسته، (8731)، خواب و پنداره، تهران: نشر مرکز.
25- گریمال، پی یر، (1356)، فرهنگ اساطیر یونان روم، ترجمه احمد بهمنش، دو جلد، تهران: نشر امیرکبیر.
26- لاهیجی، شهلا (1377) شناخت هویت زن ایرانی در گستره پیش‌ازتاریخ، تهران: مطالعات زنان.
27- محجوب، محمد، (1371)، آفرین فردوسی: تهران، مروارید.
28- مزدا پور، کتایون، (1378)، بررسی دست‌نویس داستان گرشاسپ و تهمورث و جمشید و گلشاه و متن‌های دیگر، تهران: نشر آگه.
29- معین، محمد، (1385) فرهنگ فارسی، ج 2، حرف (س)، تهران: امیرکبیر.
30- ملکیان اصفهانی، رسول، (1385)، اسرار سحر و جادو، اصفهان: انتشارات شهید فهمیده.
31- منشی، نصرالله (1374)، کلیله‌ودمنه به کوشش سید علی رضوی بها بادی، بهاباد: انتشارات بهاباد.
32- مؤذن جامی، محمدمهدی، (1379)، ادب پهلوانی، تهران: قطره.
33- یاحقی، محمدجعفر، (1386)، ف‍ره‍ن‍گ‌ اس‍اطی‍ر و اش‍ارات‌ داس‍ت‍ان‍ی‌ در ادب‍ی‍ات‌ ف‍ارس‍ی‌، ت‍ه‍ران‌: انتشارات سروش‏‫.‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
34- یغمایی، حبیب، (1386) گرشاسپ نامه، تهران: دنیای کتاب.
مجموعه مقالات
1- سرکاراتی، بهمن، (1387)، سایه‏های شکار شده (مجموعه مقاله)، تهران: قطره.
مقاله‌ها
1- آیدنلو، سجاد، (1383)«بررسی فرامرز»، نامه پارسی، تابستان، سال 9، شماره.33.صص: 198-175.
2- جلیلی، رضا و نوروز، مهدی (1397) « بررسی کارکرد اسطوره های حماسی و تاریخی در شعر شهریار»، فصلنامه تفسیر و تحلیل متون زبان و ادبیات فارسی ( دهخدا)، دوره 10. شماره 37. صص 139-158.
3- مدبری، محمود، (1388)، زهرا زارع، «بررسی تطبیقی دریایی گرشاسپ در گرشاسپ نامه و اسکندرنامه»، مجله مطالعات ایرانی کرمان، چاپ شانزدهم، پاییز، شماره 16.صص: 280-263.

Published

2022-09-15

How to Cite

سلیمی ح. (2022). مقایسة گرشاسپ نامه و فرامرز نامه و بانو گشسپ نامه از جنبه¬های ابعاد فانتزی. LANGUAGE ART, 7(1). Retrieved from https://languageart.ir/index.php/LA/article/view/262